वीरगंज। देशभरका २९ हजार ८ सय ८६ वटा सहकारी संघसंस्थाले ८८ हजार ३ सय ९ जनालाई रोजगारी दिएको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ । सहकारी विभागले स्थानीय सरकारसँगको सहकार्यमा गत साउनदेखि कात्तिकसम्म गरेको तथ्यांक संकलनअनुसार मुलुकभरमा रहेका यी सहकारीमा कुल सेयर पुँजी ९४ अर्ब १० करोड ५० लाख १५ हजार रुपैयाँ रहेको छ ।

यसअघि देशभर ३४ हजार ८३७ सहकारी संस्था रहेकामा केही निष्क्रिय भएको र केही एकीकरण हुँदा तथ्यांकमा कमी आएको पाइएको छ । शून्य लागतमा ७५३ स्थानीय तहले दिएको तथ्यांकका आधारमा विभागले सो विवरण तयार पारेको बताइएको छ ।

विभागले तयार पारेको तथ्यांकअनुसार सहकारीमा सदस्य संख्या, सेयर पूँजी, बचत संकलन, ऋण लगानी तथा रोजगारी सिर्जनालगायत सूचकमा वृद्धि भएको पाइएको छ ।

विभागले पछिल्लो समयमा आव २०७३-७४ को तथ्यांकअनुसार ३४ हजार ५ सय १२ सहकारी संस्था सञ्चालनमा थिए । तर नयाँ तथ्यांकमा सहकारीको संख्या घटेको छ । यसको कारोबार भने बढेको पाइएको छ । तीन वर्षमा ४ हजार ६ सय ४४ संस्था घटेका छन् ।

यसअघि सहकारीले ७ खर्ब कारोबार गर्दै आएकामा पछिल्लो समयमा ३ खर्ब बढेर सहकारीको कारोबार १० खर्ब पुगेको छ । सहकारीको सेयर पुँजी ९४ अर्ब १० करोड पुगेको छ । सहकारीले ४ खर्ब ७७ अर्ब ९६ करोड बचत संकलन गरी ४ खर्ब २६ अर्ब २६ करोड कर्जा परिचालन गरेका छन् ।

सहकारीको संख्या घटे पनि सहकारीमा लाग्ने मानिसको संख्या थपिएको छ । यस अवधिमा सहकारीमा १० लाख नयाँ सदस्य थपिएका छन् । ३ वर्षअघि ६३ हजार सेयर सदस्य रहेकामा पछिल्लो समयमा ७३ लाख ७ हजार ४ सय ६२ पुगेका छन् । सहकारीमा पुरुषको तुलनामा १२ प्रतिशतभन्दा बढी महिला आबद्घ भएका छन् । विभागका अनुसार महिला ५६ प्रतिशत र पुरुष ४४ प्रतिशत सदस्य रहेको विभागले जनाएको छ ।

सहकारी संघसंस्थामा कुल सदस्य संख्या ७३ लाख ७ हजार रहेको र ५६ प्रतिशत महिला सदस्य छन् । सहकारीमध्ये संघीय सरकारअन्तर्गत १२५, प्रदेश सरकारअन्तर्गत ६ हजार दुई र स्थानीय सरकारअन्तर्गत सबैभन्दा धेरै २३ हजार ७५९ सहकारी संस्था रहेको सहकारी विभागका रजिस्ट्रार डा. टोकराज पाण्डेले बताए ।

हाल सञ्चालित सहकारीमध्ये २० विषयगत केन्द्रीय संघ, एक राष्ट्रिय सहकारी बैंक, एक राष्ट्रिय सहकारी महासंघ, ७० जिल्ला सहकारी संघ र २४१ विषयगत जिल्ला सहकारी संघ क्रियाशील छन् ।

सहकारी विभागका अनुसार तीनै तहमा हस्तान्तरण गरेपछि पहिलोपटक विभागले देशभर सञ्चालनमा रहेका सहकारी संस्थाको तथ्यांक संकलन गरिएको हो ।

तीन तहमा अधिकार बाँडफाँट हुँदा सहकारी क्षेत्र नियमन गर्ने, सहजीकरण गर्ने तथा अन्य आवश्यक प्रबन्ध गर्ने अधिकार तीनै तहका सरकारलाई हस्तान्तरण गरिएको छ ।

बाग्मती प्रदेशमा सबैभन्दा बढी सहकारी
तथ्यांकअनुसार बाग्मती प्रदेशमा सबैभन्दा धेरै सहकारी छन् । बाग्मतीमा १० हजार ४ सय १८ वटा सहकारी छन् भने सबैभन्दा कम कर्णालीमा १ हजार ९६७ सहकारी संस्था रहेका छन् ।

विभागका अनुसार डोल्पाका ४ स्थानीय तह र मनाङको १ स्थानीय तहमा सहकारी सञ्चालनमै छैनन् । विभागका अनुसार डोल्पाको डोल्पु बुद्ध, शे–फोक्सुन्डो, छार्काटाङसोङ गाउँपालिका र मनाङको लार्पा भूमि गाउँपालिकामा सहकारी नै छैनन् । सहकारी अधिकृत भानुभक्त भट्टका अनुसार ७ सय ५३ स्थानीय तहमध्ये कर्णालीका ४ स्थानीय तह सहकारीविहीन छन् । अन्य तहमा सहकारी दर्ता भई सञ्चालनमा आएका छन् ।

कुन प्रदेशमा कति सहकारी संस्था ?
प्रदेश १ : ४७३७
प्रदेश २ : ४१५३
बाग्मती प्रदेश : १०४१८
गण्डकी प्रदेश : २६७१
लुम्बिनी प्रदेश : ३७५५
कर्णाली प्रदेश : १९६७
सुदूरपश्चिम प्रदेश : २०६०