वीरगञ्ज। पर्सा जिल्लामा लामो समयपछि गाँजाखेती पुनः फस्टाएको छ। करीब डेढ दशकदेखि नगन्यरूपमा भइरहेको गाँजाखेती यस वर्ष व्यापकरूपमा फैलिएको पाइएको छ। तस्करीका कारण किसानहरू गाँजाखेतीतर्फ आकर्षित भएको देखिन्छ, यद्यपि प्रहरीद्वारा छिटपुट रूपमा फँडानी गरिएको भए पनि खेती व्यापक रूपमा फैलिरहेको छ।

स्रोतका अनुसार, किसानहरूले मकवानपुरबाट गाँजाको बीउ ल्याएर पर्साको विभिन्न गाउँपालिकामा खेती गर्दै आएका छन्। ठोरी गाउँपालिकाका विजयबस्ती, गोपीबस्ती, सुवर्णपुर लगायतका क्षेत्रहरूमा गाँजाखेती गरिएको छ। यस्तै, शङ्करसरैया, भलुवाही खोला, सखुवाप्रसौनी, जीराभवानी गाउँपालिका र पर्सागढी नगरपालिकामा पनि गाँजाखेती भएको छ।

गाँजाको बीउ मकवानपुरबाट प्रतिकिलो १,००० रुपैयाँको दरमा ल्याएर किसानहरूले खेती गरेका छन्, र अहिले गाँजाको मूल्य प्रतिकिलो १२,००० रुपैयाँ पुगेको किसानहरूको भनाइ छ। नदी किनार, बगर, घरपछाडि र जङ्गल क्षेत्रमा गाँजाखेती फस्टाएको छ।

पर्सामा गाँजाखेती बन्द भए पनि मकवानपुर र धादिङबाट ल्याइएको गाँजा पर्सा हुँदै भारतका विभिन्न स्थानमा तस्करी हुँदै गएको छ। तस्करीमा संलग्न व्यक्तिहरूले प्रहरीको आँखा छल्दै ठूलो नाफा कमाउँदै आएका छन्। यसले स्थानीय किसानहरूलाई गाँजाखेतीतर्फ आकर्षित गरेको हो।

गाँजा तस्करी र खेतीको वृद्धि ग्रामीण किसानहरूको लागि आर्थिक लाभको स्रोत बनेको भएपनि यसले कानूनी र सामाजिक समस्याहरू सिर्जना गर्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। यस विषयमा स्थानीय निकाय र सरोकारवालाहरूको गम्भीर ध्यानाकर्षण आवश्यक देखिन्छ।

गाँजाखेतीको पुनरागमनले पर्साका किसानहरूको जीवनस्तरमा सस्तो तरिका अपनाएर तात्कालिक आर्थिक फाइदा दिलाएको भएपनि यसले लामो समयसम्म कानूनी र सामाजिक समस्याहरू उत्पन्न गर्ने सम्भावना छ। गाँजाको खेतीबाट भएको नाफाले ग्रामीण क्षेत्रका किसानलाई आकर्षित गरेको छ, जसले गर्दा यस क्षेत्रको समग्र कृषिमा अनियमितता र अव्यवस्थापन हुन सक्ने खतरा बढेको छ।

तस्करी र गाँजाखेतीका कारण स्थानीय सुरक्षा व्यवस्था र कानूनी प्रशासनमा समस्या उत्पन्न भएको छ। प्रहरीको निगरानीमा गाँजाखेती कम भएपनि तस्करी गर्ने गिरोह अझै सक्रिय छन्, जसले यो व्यापारलाई अझ व्यापक र गम्भीर बनाएको छ। स्थानीय समुदायमा गाँजाखेतीको प्रभाव सकारात्मक भन्दा नकारात्मक देखिने प्रारम्भिक चिन्ता बढिरहेको छ।

सुरक्षा र कानूनी समस्या सुल्झाउनका लागि स्थानीय निकाय र सरकारका सरोकारवाला निकायले गम्भीर कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता रहेको छ। यसका साथै, गाँजा उत्पादन र तस्करीमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई दण्डित गरेर, कृषिको अन्य वैध र कानूनी उपायमा किसानलाई प्रोत्साहित गर्ने प्रयास आवश्यक देखिन्छ।

समग्रमा, गाँजाखेतीको पुनरागमनले पर्सा जिल्लामा नयाँ समस्याहरूको जन्म गरेको छ, जसले दीर्घकालीन समाधानको आवश्यकता देखाउँछ। यसबाट जोगिनका लागि सरकार र स्थानीय समुदायसँगको सहकार्यले मात्र समस्या समाधान गर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।